مصطفى محقق داماد

147

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

قال : « قرأت فى كتاب لعبد اللّه بن محمّد إلى أبى الحسن ( عليه السّلام ) - اختلف اصحابنا فى روايتهم عن أبى عبد اللّه ( عليه السّلام ) فى ركعتى الفجر فى السّفر فروى بعضهم أن صلّهما فى المحمل ، و روى بعضهم أن لا تصلّهما إلّا على الأرض ، فأعلمني كيف تصنع أنت لأقتدي بك فى ذلك ؟ فوقّع ( عليه السّلام ) : موسّع عليك بأية عملت . « 1 » « نامه عبد الله بن محمّد به امام هفتم ( عليه السّلام ) كه عبد اللّه به امام ( ع ) نوشت : راويان شيعه در مورد دو ركعت نماز صبح ، در حال سفر ، روايات مختلفى از امام صادق ( ع ) نقل مىكنند ؛ برخى روايت مىكنند كه حضرت فرمود : دو ركعت نماز صبح را در كجاوه بخوان ، و برخى روايت مىكنند كه فرمود : قطعا بايد بر روى زمين بخوانى ، اينك مرا آگاه فرماييد كه خودتان چگونه عمل مىكنيد تا من در اين مورد از شما پيروى نمايم ؟ حضرت در جواب مرقوم فرمودند : در عمل به هريك مختارى » روايات در اين باب زياد است تا آنجا كه شيخ انصارى در كتاب فرائد الاصول ادّعاى تواتر روايات بر حكم تخيير نموده است . « 2 » تبصره 1 - تخيير بدوى يا استمرارى ؟ پس از حكم به تخيير ، اين سؤال مطرح مىگردد كه آيا تخيير هميشگى است ؟ بدين معنى كه همواره مكلف مىتواند به هريك از دو خبر عمل نمايد يا آنكه بدوى است ؟ بدين معنى كه چنانچه در هنگام مواجهه با آنها نسبت به عمل به مدلول يكى از آن دو مبادرت نمود ديگر هيچ‌گاه نمىتواند به مدلول ديگرى عمل نمايد در اين‌باره اختلاف نظر وجود دارد .

--> ( 1 ) - شيخ طوسى ، تهذيب الأحكام ، ج 3 ، ص 228 ، حديث 583 ، شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 3 ص 240 باب 15 از ابواب قبله ( باب جواز صلاة النافلة على الرّاحلة و فى المحمل ايماء لعذر و غيره و لو إلى غير القبلة سفرا و حضرا ) و نيز ج 18 ص 88 باب 9 از ابواب صفات القاضى ، حديث 44 . ( 2 ) - شيخ انصارى ، رسائل محشى به حاشيه رحمت الله ، ص 439 .